Karacaören Halkıyât ve Harsiyâtından Bir Nebze: Halk Takvimi, Tabiat Hadiseleriyle ilgili İnanma ve Uygulamalar

Durmuş Yıldırım BEYAZIT

Öz


Özet:

Milletlerin teşekkülünde fertleri birbirine bağlayan, aralarında müşterek değerler oluşturan, uzun bir geçmişi gelecekle birleştirerek sonraki nesillerin istifadesine sunan kültür unsurları vardır ki bunlar cemiyet ahlakının, terbiyenin, görgünün, törenin, siyasî, iktisadî müeyyidelerin, davranış, his ve inançların bütününden müteşekkil olan, en az dil, din ve tarih gibi güçlü müesseselerdir. Dil, din ve tarih kadar ananeler de insan topluluklarını aynı duygu ve düşünceler etrafında birleştirmekte, onlara kimlik, şahsiyet, aidiyet duygusu kazandırarak inanç, istikamet, mefkûre zemini teşkil etmektedir. Gelenekler, millî varlığı ayakta tutan, tehlikeler ve zorluklar karşısında millet fertlerine ilham olan, içtimaî bünyenin maddî manevî özünü ihtiva eden güçlü yapılardır. Bu çalışmada Karacaören Köyü insanının duygu ve düşüncelerine yön ve sınır tayin eden coğrafyayla olan münasebeti, inanç zemini üzerinden ele alınmış, derlenen malzemeler tasnif edilmiştir. Yapılan folklor derlemelerinde inançların ve uygulama şeklini almış inanç yapılarının içtimaî hayattaki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Halk takvimi, rüzgâr, yağmur, kar gibi hadiselerle ilgili inanmalar yahut mevsim geçişlerinin halk muhayyilesindeki karşılıkları, kimi eğlenceye, törene, mateme ve içtimaî hayatı düzenleyen bilgiye dönüşmüştür. Bütün bunlar ve küçük numuneler hâlinde varlıklarını devam ettirmiş/ettirmekte olan inanç yapıları, insan hayatının birer gerçek çehreleridir. Bugün, bazılarının zeminini yitirdiğini, bazılarının ise günlük hayatımızdan çekilmiş folklor malzemesi mahiyetinde olduğunu söylemek mümkündür.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


KAYNAKLAR

BORATAV, Pertev Naili, (1973), Türk Halkbilimi II, 100 Soruda Türk Folkloru, İstanbul: Gerçek Yayınevi.

OĞUZ, Burhan, (1976), Türkiye Halkının Kültür Kökenleri, Teknikleri, Müesseseleri, İnanç ve Âdetleri I, Giriş-Beslenme Teknikleri, İtanbul: İstanbul Matbaası.

GÜNAY, Ünver, (1999), Erzurum ve Çevre Köylerinde Dinî Hayat, İstanbul: Erzurum Kitaplığı.

Taplamacıoğlu, Mehmet, (1983), Din Sosyolojisi, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.

WACH, J., (1987), Din Sosyolojisine Giriş, Çev. Battal İnandı, Ankara: Ankara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi.

OCAK, Ahmet Yaşar, (2000), Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri, İstanbul: İletişim Yayınları.

Ziya Gökalp, (1975), Türk Töresi, İstanbul: Türk Kültür Yayını.

Ziya Gökalp, (1939), Türk Töresi, İstanbul: Matba-ı Amire.

KALAFAT, Yaşar, (1995), Doğu Anadolu’da Eski Türk İnançlarının İzleri, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, 2. Baskı.

YILDIRIM, Dursun, (1998), Türk Bitiği, Ankara: Akçağ Yayınları.

YILDIRIM, Seyfullah, “Türkistan’dan Anadolu’ya Bir Tip ve Bir Masalın Seyahati: Jalmavız Kempirden Congolaz Karısına”, Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 10/12 Summer 2015.

ÇAY, Abdulhaluk M. (1990), Hıdırellez, Kültür Bahar Bayramı, Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları.

GÜLER, Mustafa, (2011), Başçiftlik El Kitabı (Bizim Roman), Amasya: (?);

AYVERDİ, İlhan, (2011), Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul: Kubbealtı Neşriyat, 2. Baskı.

KAFESOĞLU, İbrahim, (2003), Türk Millî Kültürü, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 23. Baskı.

Türkçe Sözlük, (2005), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 10. Baskı.

http://komplox1.blogspot.com/2015/02/karakoncolos.html

http://komplox1.blogspot.com/2015/02/karakoncolos.html


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.